Na południowym Bałtyku naturalny ruch wody wzdłuż brzegu to kierunek W→E (efekt Coriolisa) — działa nawet bez wiatru. Ruch jest spiralny: woda schodzi jednocześnie od powierzchni ku głębinom (downwelling), zabierając materiał dryfujący, a z czasem nawet piasek — stąd zwężająca się plaża przy długich okresach wiatrów zachodnich. Rozpoznanie w terenie: fala łamie się od lewej (W) do prawej (E), piana wędruje na wschód, szczyty fal czyste. Konsekwencja w modelu: scoring startuje z poziomu niekorzystnego — stan „oddający" trzeba udowodnić danymi, nie założyć.

Prąd wschodni (E→W) nie występuje sam z siebie — wymaga wiatru z sektora E o odpowiedniej sile i czasie trwania (godziny–dni, nie jedna strzałka na mapie). Spirala odwraca się: woda płynie od dna ku powierzchni i brzegowi, niosąc materiał dryfujący. W terenie: fala łamie się od prawej do lewej, na granicy mokrego piasku „falbanki" i wyrzucane przedmioty (tendencja oddająca). Ważne: większe bryły bywają za ciężkie na wyrzut — turlają się w wodzie za progiem, dlatego przy tendencji oddającej przeglądamy TAKŻE wodę, nie tylko piasek.

Co przyznajemy: bursztyn (1,05–1,10 g/cm³) jest cięższy od bałtyckiej wody (~1,005 g/cm³) w każdej temperaturze — zmiana gęstości wody od 0° do 25°C to ~0,3%, o rząd wielkości za mało, by bursztyn „zaczął pływać". W czystej fizyce pojedynczej bryłki artykuł AmberMap jest poprawny. Co z tego NIE wynika: że temperatura wody jest bez znaczenia. Po pierwsze — nagły spadek SST przy brzegu latem to twardy, mierzalny dowód, że działa upwelling, czyli dokładnie ta cyrkulacja, która transportuje materiał z głębin pod plażę. Zimna woda nie unosi bursztynu; zimna woda ZDRADZA, że jedzie taśmociąg. Po drugie — lepkość: woda zimna jest ~1,5× bardziej lepka, więc raz poderwany materiał opada wolniej i fala niesie go dalej (to potwierdza sam AmberMap). Po trzecie — bursztyn rzadko podróżuje solo: płynie w kożuchu (glony, drewno, torf, muszle), którego gęstość zbiorcza bywa bliska gęstości wody; o wysypie decyduje los kożucha, nie bilans jednej bryłki. Empiria: wysyp 8–16.07.2026 przyszedł razem z gwałtownym ochłodzeniem wody po Bernadette. W modelu: warunek „zimna woda" zostaje — z wagą, jako wskaźnik upwellingu i wzmacniacz transportu.

Latem nagrzana warstwa powierzchniowa oddziela się ostrą granicą od zimnej wody przy dnie. Ta „pokrywa" tłumi przekazywanie energii fal w dół — trudniej poderwać bursztyn z dna (argument AmberMap/FMI). Jesienią i zimą termoklina zanika, morze miesza się od powierzchni do dna i każda fala pracuje pełną mocą. Oba ujęcia — nasze (swobodna cyrkulacja materiału w wymieszanym morzu) i AmberMap (energia dociera do dna) — prowadzą do tej samej praktyki: sezon chłodny jest strukturalnie lepszy, a letni wysyp wymaga zdarzenia ekstremalnego (Bernadette: 12°B, fale 5 m — i termoklina przestała mieć znaczenie).

Statystyka (2023–25): dni z falą ≥2 m — grudzień/styczeń po ~4,5, czerwiec–wrzesień ~0,7. Częstsze sztormy = częstsze okazje, tu pełna zgoda z AmberMap. Ale: rekordowy sztorm zachodni (25 m/s przez 3 doby) nie przyniósł NIC — bo energia to tylko warunek „uruchomienia". Potem musi zadziałać transport (kierunek prądu) i okno dostarczenia (końcówka). W modelu: siła fali zasila jedną z dziesięciu składowych; kierunek i kolejność wiatrów ważą łącznie ~3× więcej niż sama energia. To główna różnica względem map pokazujących „falę 2 m" jako dobrą nowinę samą w sobie.

Gdy w fazie wygaszania sztormu wiatr odwraca się na wiejący od lądu (przy falach z N — na S), warstwa powierzchniowa jest ścinana w morze, a kompensacyjnie przy dnie powstaje ruch ku brzegowi — to on podbiera poderwany wcześniej materiał. Timing praktyczny: na połów kilka godzin po skręcie wiatru; wcześniej rekonesans (patyk, ptaki) bez wchodzenia w wodę. Scenariusz-pułapka: sztorm z dobrego kierunku gasnący powoli i bez kontry = na brzeg trafia tylko drobny patyk z sieczką, gruby materiał zostaje na głębinie. Model wykrywa tę sekwencję i tnie wynik o połowę — stąd czasem „NIE JEDŹ" mimo pięknej fali.

Doświadczenie poławiaczy: niże wchodzące od cieśnin duńskich (wiatry W, przemieszczają się na E) to najczęściej „puste sztormy"; układy z wiatrami N/NE od Zatoki Botnickiej — „bursztynowe", bo ich geometria daje dużą szansę końcowej kontry przez E na S. To dobra heurystyka kierunkowa, ale natura nie czyta poradników — dlatego w modelu nie ma warunku „jest wyż = punkty". Mierzymy skutki: rzeczywiste kierunki i sekwencję wiatru, tendencję ciśnienia, docelowo poziom morza (spiętrzenie i jego opadanie ze stacji IMGW). Etykieta służy do komunikacji, proces — do liczenia.

Materiał naruszony przez jesienne sztormy często dociera na plaże dopiero zimą, z kolejnymi falowaniami — etapy bywają rozdzielone tygodniami. W v17 zdarzenia mają twardy limit 45 dni, a ich półtrwanie jest wydłużone dla pamięci transportowej; docelowe okno 30–90 dni wymaga jeszcze backtestu. Sezon bez sztormowej jesieni może oznaczać słabszą zimę, ale nie jest samodzielnym werdyktem. Sztuczne „wydobycie" — pogłębiarki i refulacje — działa na tych samych zasadach i dlatego ma w aplikacji osobny moduł ze statusem prac, źródłem urobku i stroną odkładu (Zatoka vs Zalew).

Ten sam sztorm daje różny wynik co 2 km, bo o miejscu depozycji decydują: budowle hydrotechniczne (wschodni falochron Przekopu — potwierdzony kolektor z lipca 2026), ujścia rzek, układ rew i rynien, nachylenie dna, strefy akumulacyjne. Każda z 15 stref ma w modelu stały profil (orientacja brzegu, bonus pułapki). Uczciwość rozdzielczości: modele morskie mają siatkę ~1,85 km — dlatego prognozujemy strefy 1–2 km, a nie „120 m na prawo od wejścia 37". Dokładniej wskazują dopiero raporty z terenu.

Bursztyn na plaży nie leży — na dobre miejsca przyjeżdżają ludzie z całej Polski i zza granicy, a latem dochodzi tłum urlopowiczów przeczesujący kidzinę (ten sam wniosek u AmberMap). W modelu: indeks „resztki" wygasa z półtrwaniem liczonym w dniach, raporty live blakną w godzinach, a najcenniejszym sygnałem są zgłoszenia „byłem, szukałem, pusto" — bez danych negatywnych powstałaby mapa popularności plaż, nie mapa bursztynu. To także powód, dla którego publiczne pinezki są rozmyte do ~500 m: apka ma pomagać znaleźć, nie organizować wyścig po cudze miejscówki.